Arti i poezisë (Ars poetica)

Të vëzhgosh lumin prej kohe dhe uji
Të kujtosh se koha është një tjetër lum.
Për të ditur se ne humbim si lum
Dhe fytyrat tona zhduken si uji.
Të ndjesh se zgjimi është një tjetër ëndërr
Se ëndrra e pa ëndërr është vetë vdekja
Se mishi jonë i friguar është vdekja
E çdo natë, që ne e quajmë ëndërr.
Të shikosh në çdo ditë dhe vit një simbol
Të ditëve të njeriut dhe viteve,
Dhe të konvertosh zemërimin e viteve
Në muzikë, në zë dhe një simbol.
Të shikosh tek vdekja ëndrrën,
tek perëndimi i artë trishtimin – e tillë është poezia
E varfër dhe e pavdekshme është.
Poezia,
Që kthehet herë si lindje e herë si perëndimi.
Ndonjëherë muzgu ka një fytyrë
Që na sheh nga thellësia e një pasqyre.
Arti duhet të jetë kjo lloj pasqyre,
Që ne na e zbulon fytyrën.
Ata thonë se Uliksi,
i lodhur nga mrekullitë,
Qau me dashuri kur iu shfaq Itaka,
E përvuajtur dhe e gjelbër.
Arti është Itaka,
Një përjetësi e gjelbër, jo mrekullitë.
Ai është gjithashtu si lumi pafund,
që rrjedh e rri dhe është pasqyrë e njëjtëte Heraklitit të ndryshueshëm,
i cili është i njëjtëdhe prapë ngjan një tjetër,
si lumi pafund.

Elegji për një kujtim të pamundur

Çfarë nuk do t’jepja per kujtimin
e rrugës së pluhërosur me mur të ulët balte
Dhe kalorsin trupëmadh duke mbuluar agimin
(me ponçon* e gjatë e të shpejtë)
Në një nga ato ditët e thjeshta,
nga ajo ditë pa datë.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
e nënës sime në mëngjes teksa shikonte
fermën në Santa Irene (Shën Irenë)
Pa e ditur se mbiemri i sajë do të ishte Borges.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
që të kisha luftuar në betejën e Cerpedas
dhe që të kisha parë Estanislao del Campo-n
të pershendeste plumbin e parë
me gëzimin e guximit.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
Portës së pesëmbëdhjetë sekreteve
të cilën babai e hapte çdo natë
përpara se të tretej në gjumë
E të cilën e hapi për herë të fundit
Me 14 shkurt të 1938.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
E varkave të Hengistit
që po lundronin nga Danimarka
për të zbuluar ishullin
që nuk ishte akoma Anglia.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
(që njëherë e kisha pastaj e humba)
E kanavacës së artë të Turnerit
e të gjërë si muzika.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
tëk ndegjoja Sokratin
që në mbëmjen e kukutës,
qetësisht duke ekzaminuar problemin
e pavdeksisë,
Duke alternuar mitet dhe arsyet
teksa vdekja e kaltërt ngjitej
Nga shputat e ftohta të tij.
Çfarë nuk do t’jepja për kujtimin
Që ti të më kishe thënë se me dashuroje
Dhe që të mos kisha fjetur deri në agim,
I ngazëllyer dhe i lumtur.

Keqardhje

Kam bërë një nga mëkatet më të pafalshme
Që mund të bëjë një njeri.
Nuk kam qënë i lumtur.
Le të më mbulojë akulli i harresës, pa mëshirë.
Prindërit e mi më lindën
për të rrezikshmen e të bukurën lojë të jetës,
Për dheun,ujin,ajrin dhe zjarrin.
I kam zhgënjyer ata,nuk isha i lumtur.
Nuk përmbusha dot shpresën e tyre të njomë.
Në mëndjen time zbatova
argumentet simetrike të artit,gërshetime të kotësisë.
Ata më trashiguan guximin.
Unë nuk isha i guximshëm.
Nuk më largohët kurrë.
Gjithmonë në anën time,
hija e melankolisë së një burri.

Hëna

Mari Kodama-s

Në atë ar ka kaq shumë vetmi.
Tani hëna natën nuk është më e njëjta që Adami e ka parë.
Roja njerezore njeqindvjeçare e mbushi me lotë të lashtë.
Shikoje atë. Është pasqyrimi jot.

“El tiempo de Borges”

“Koha është substanca,
nga e cila jam bërë unë.
Koha është një lumë që më merr përpara,
por unë jam lumi;
është tigri që më shkatërron,
por unë jam tigri;
është zjarri që më djeg,
por unë jam zjarri.
Bota,fatkeqësisht është reale;
Unë,fatkeqësisht jam Borgesi.”

Për atë që është duke me lexuar

Ti je i pamposhtur.
A nuk ta sollën ( forcat që fatin tënd kontrollojnë) sigurinë e pluhurit?
A s’mund të ishte koha jote e pakthyeshme
a nuk është ai lum qe me ndriçimin e te cilit
pasqyron Heraklitin duke lexuar shkurtësine?
Një pllakë mermeri është ruajtur
Per ty,
një që nuk ke per ta lexuar,
Tashmë e varrosur me qytetin,
epitaf,
me datat e të vdekurit
Dhe njerëz te tjerë janë gjithashtu
Ëndrra të kohës,
Dhe jo të perforcuar në bronz, [apo] ar të pastër.
Ata janë pluhur
Si ti; dhe universi është Proteus.
Hije,do të udhetosh te ajo çfarë te pret,
Hija fatale duke të pritur në cep.
Dije këtë: në njëfarë mënyre ti tashmë ke vdekur.

-Jorge Luis Borges

Perktheu: Albert Bikaj ©

Jetëshkrimi i shkurtër
Jorge Luis Borges {sq.Horhe Luis Borhes} (24 August 1899 – 14 June 1986) ishte shkrimtarë argjentinas, eseist, poet dhe përkthyes, dhe një ndër figurat kyçe të letërsisë [në gjuhën] spanjolle. Librat e tij më të njohur janë, “Fiksionet” dhe Alefi, të publikuara në 1940-at, janë përmbledhje tregimesh të shkurtëra që janë të ndërlidhura me tema të ngjashme, duke përfshirë ëndrrat, labirintet, pasqyrat, bibliotekat, shkrimtarët imagjinarë, filozofi dhe fe.

*SHËNIM* NDALOHET RREPTËSISHT KOPJIMI PA LEJEN E AUTORIT!

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.