Shumë nga diskutimet filozofike janë specifikuar nga rindezja mjaft mahnitëse e
çështjes së realizmit. Në të vërtetë duket se po dëshmohet një ringjallje të fuqishme
të çështjes së realizmit, me konceptualizime të reja ose përkufizime të kësaj të
fundit, si dhe të kundërshtarit të saj (‘korrelacionizmi’ në vendin e nominalizmit).
Alenka Zupančič propozon për të marrë mundësinë e kësaj për ta ngritur çështjen
në fushën e konceptimit të Lacanit ku psikoanaliza është e shqetësuar rreth debatit
të realizmit. Me një nga konceptet qëndrorë të teorisë së Lacan-it, çeshtjet që
ngriten si statusi i reales, mund të tingëllojë çuditshëm që realizmi të identifikohet
më realen drejt ngritjes të së pamundurës. Filozofia post-karteziane duke filluar me
Kantin refuzon apo diskualifikon mundësinë për një akses në të qënurit jashtë
korrelacionit të të menduarit. Ndarazi nga relacioni i saj me subjektin, zakonisht
nuk pajtohemi me objektin në vete, por aty nuk qëndron një subjekt tjetër që
pothuajse mund të jetë i gatshëm në një lidhje me një objekt tjetër. Parimi kryesor i
hulumtimeve filozofike bëhet kur relacioni proçedon çdo subjekt dhe është
paraprak me terminologjinë që e lidh atë. Filozofia post-karteziane bashkohore
është e ndryshme nga filozofitë tjera ku Meillassoux e vë në përgjithësi duke
treguar se filozofët modern konsistojnë në besime primare të relacionit të termave
këpujativë. Një besim në pushtetin konstituitiv të relacionit reciprok.
Bashkëpunimi është një pjesë gramatike që dominon filozofinë moderne apo një
formule kimike të vërtetë. Por mund të shtrohet pyetja se deri të Kanti, një nga
problemet primar të filozofisë ishte të mendonte për substancën, e cila konsiston në
tentativën për të menduar për korrelacionin. Para ardhjes së transcendentalizmit,
një nga çështjet që ndan filozofët rival është se “Kush e kupton natyrën e
substancës?” – Ai që mendon Idenë,individi,atomi, Zoti! Po qëkur Kanti zbuloi se
ajo që ndan filozofët rival nuk është ai që kupton natyrën e substancës por është ai
që kupton natyrën e vërtëtë të korrelacionit. Pamjaftueshmëria e pozicionit të
treguar sipas Meillassoux, kur përballet me qëndrimet antike apo me fosilet e
zanafillës prodhon qëndrime nga shkenca eksperimentale të shqetësuara për
ngjarjet në gjenezën e jetës. Problemet e zgjidhshme për një korrelacionist është se
si ata e kuptojnë qëndrimin shkencor duke mbajtur eksplicitetin mbi manifestimin
e botës që është i pozicionuar si anterior ndaj emergjencave të mendimit dhe
emergjencave të jetës ose më thjeshtë e thënë raporti i njeriut me botën. Merita e
Meillassoux jepet të çeshtja e të folurit për të njëjtën botë. Alain Badiou, së fundmi
ka ngritur dhe përgjigjur një pyetje të ngjashme në domenin e politikës nëse a është
e njëjta botë?. Është e dukshme se shkenca dhe filozofia janë zhvilluar në botë
paralele ku te njëra është e mundur të diskutosh për realen në vetvetë pavarësisht
nga lidhja e tij me subjektin. Nëse aplikojme aksiomen “Këtu është vetëm një
botë” në vend që të anojmë nga filozofia si rrugëdalje më objektive Meillassoux
merr tjetër shteg, faktin që deklaratat shkencore mund ti arratisen horizontit të
kuptimit filozofik indikojnë se aty ka diçka të gabuar. Në trend për të mbijetuar me
praktikat diskursive sakrifikohet shumë në emer të reales në kuptimin absolut.
Zupančič përmend se Catherine Malabou dhe filozofia materialiste synon të
zhvillojë nje teori të re të subjektivitetit të bazuar mbi shkencat kognitive. Në
polemikat e saj në psikoanalizën freudiane dhe lakiane ajo kundërshton libidon e
pandërgjegjshme. Materializmi i Malabou lëvizë në drejtim të natyralizimi të
diskurseve nëse kjo përfaqëson tentimin të reduktojë kapjen mes organikës dhe
subjektit në rrugën për të gjetur kauza organike të subjektit. Meillassoux në
ontologjinë e tij realiste, duke diferencuar mes kualiteteve primare dhe sekondare
të qënies, ai referon së ajo është absolute, se ajo është e pavarur nga çdo lidhje me
subjektin përmes segmentit që mund të formulohet matematikisht. Realizmi i
Meillassoux nuk është realizmi i universal por është realizmi i korrelatës të
universales që ndryshe ai e quan referente. Qëndrimet janë ideale deri diku aq sa
realiteti i tyre shkon krah për krah me kuptimin por referencat domosdoshmërisht
nuk janë ideale. Referencat e qëndrimeve nuk janë krah për krah me kohen që
jetojmë. Fakti që kriteri i absolutes jepet si një korrelatë matematikore
domosdoshmërisht nuk implikon diçka si subjektin dhe subjektiven por implikon
domosdoshmërisht diçka diskursive. Dimensioni psikologjik pasi Descartes humb
dyert e mëdha, absolutin e jashtëm, realen dhe këto janë burgosur nga vete kafazi
subjektiv dhe diskursiv. Këtu shfaqet klaustrofobia e kësaj burgosje, një obsesion
konstant me veten, pamundësia për të dalë jashtë asaj që vetë subjekti ka ndërtuar.
Këtu shfaqet edhe një parehati politike ku shfaqen ndjenjat e impotences,
pamundësia për të ndryshuar gjithçka, zhgënjimet e mëdha dhe të vogla në histori.
Slavoj Žižek me të drejtë tregon së çmimi i llojit të materializmit ndoshta mund të
bëhet një ri-spiritualizëm i çështjes. Insistimi tregon aspektin vendimtar të
‘gënjeshtrave’ të Meillassoux për të mbështetur fantazinë nominalisht dhe
saktësisht fantazinë e madhe. Nëse mendojmë se fantazia e reales realisht nuk
ekziston kjo implikon fantazinë në një kuptim të psikoanalizës, njè ekran që
mbulon faktet ku realiteti diskursiv në vete rrjedh. Shtresa e Meillassoux nuk
konsiston në kundërshtimin e reales ndaj diskursit por përkundrazi synimi i tij
është te artikulimi që duhej t’i ikë logjikës konstitutive transcedentale dhe
bashkëvarësinë e tij. Artikullimi i bashkuar shtrihet mbi dy thirrje fondamentale që
tashmë janë të përmendura mbi tezat e qualiteteve primare të matematikës dhe
domosdoshmëria absolute e kontigjencave. Të dy këto teza janë filozofike dhe
synojnë hedhjen e themeleve të shkencave modern duke paraqitur një artikulim
diskursiv dhe real. Edhe pse thuhet se kjo tenton të korrigjojë realizmin nativ të
shkencës duke e zëvendësuar më një terren reflektiv, filozofik dhe realizëm
spekulativ. Si një formë e realizmit nativ, besimi i drejtëpërdrejtë që natyra e
përshkruan është absolute dhe ekziston aty si e pavarur nga ne – Meillassoux –
presupozimi duket se shkenca operon ne rrugë të duhur. Teoria ontologjike e cila
duhet të korrespondojë me praktikën edhe pse paraqitet me pengesa ajo i kalon ato.
Kundrejtë kësaj Lacan-i ka një vullnet të jashtëzakonshëm të elaboruar mirë të
shkencave moderne dhe manovrimit të saj në situatat ku vendoset në diskurset
psikoanalitike. Lidhja mes diskursit psikoanalitik dhe shkencës është një çështje
shumë fundamentale për mendimin e Lacan-it. Në njërën anë prezupozohet se lloji
absolut i bashkohësisë, psikoanaliza është e mundur vetëm pas përthyerjes së
inagurimit të shkencave moderne. Në anën tjetër, jo më pak të shquar nuk ka
dallim dhe disonances mes psikoanalizës dhe shkencës me konceptin e së vërtetës
si shënjuesi i saj më i mirë që përfshin diferencën në objektet respektive. Terreni i
përbashkët i ndarë mes psikoanalizës dhe shkencës nuk është asgjë më shumë se
realiteti në dimensionin e saj absolut, por ato kanë rrugë të ndryshme të përceptimit
të reales. Galileolizmi zëvendëson një nocion antik të natyrës me një nocion
modern duke u dakorduar me atë që natyra nuk është asgjë tjetër veçse një objekt
empirik i shkencës. Pas Galileo-s natyra nuk ka asnjë tjetër substancë të ndjeshme
e cila mund të rezultojë e domosdoshme në funksionimin e shkencës në formulat
matematikore. Revolucioni i shkencës galileanë konsiston në prodhimin e vetë
objektit (natyra) si korrelatë objektive. Fakti që shkenca flet për këtë apo për atë
ligj të natyrës dhe për universin nuk do të thotë se kjo ruan prespektiven e së
Jashtmes Madhështore. Shkenca moderne fillon kur kjo prodhon objektin e vet.
Shkenca moderne krijon një realitet të ri, nuk është ajo që objekti i shkencës është
imediat me formula se sa e padallueshme nga ato formula sepse nuk ekziston pa
ato formula dhe akoma është reale. Realja e re nxjerr revolucionin shkencor të
Galileos si reale ku diskursi ka pasoja. Fakti që diskursi ka pasoja te realja nuk e
mban për natyrën në kuptimin alegorik të saj, ajo e mban vetëm për natyrës si
fizike apo për natyrën fizike. Por Lacani tregon se gjithmonë është një argument
realist. Nuk mund ti rezistojmë idese së natyra është gjithmonë aty edhe nëse ne
jemi apo nuk jemi. Natyra është aty, por ajo që e dallon nga fiziku i saj ja vlen për
të thënë diçka rreth fizikes dhe diskursi ka pasojat e saj. Materializmi nuk është i
garantuar nga asnjë çështje dhe janë tre pika decisive që e formulojnë atë. E para
është zhvendosja e theksit nga një studim diskursiv të reales të pasojat e diskursivit
real. E dyta është definicioni i realitetit të ri që po shfaqet. E treta është problemi i
materializmit. Subkoshienca e pavetëdijshme është çelësi i dimensioni të
materializmit. Materializmi i vërtetë, ku Lacan-i e vë në një krizë mahnitësë,
mundet vetëm të jetë si një materializëm dialektik, nuk është e bazuar në parësinë e
materies, as në materie si parim i parë, por në nocionin e konfliktit, ndarjes, të
vërtetës së prodhuar nga vetë ajo. Aksioma fundamentale e materializmit lidhet me
primatin e një prerjeje, dhe kjo nuk është pa pasoja të lloji i realizmit që i përket
materializmit. Dallimi mes natyrës dhe fizikës së vendosur nga Lacan-i nuk e ndjek
logjikën e dallimit të natyrës si një gjë e paarritshme në vetvetë dhe fizike si natyrë
e strukturuar në mënyrë transcendentale që ka akses në dijen tonë. Shkenca
moderne krijon një hapësirë të re të reales në një dimension të ri. Fizika nuk
mbulon natyrën apo e duplikon atë simbolikisht, ajo e shton atë, më
vazhdueshmërinë e natyrës për të qëndruar aty ku ka qënë gjithmonë. Natyra
vazhdon të qëndrojë atje si një Realitet i pakalueshëm në vetvete, por si imagjinare,
që ne mund të shohim, si dhe dashuria, që është por në të njëjtën kohë, tepër e
parëndësishme. Nominalisti kategorikisht duhet të heqe dorë nga materializmi
dialektik që e kërkon tradita nominaliste që në mënyrë strikte është rreziku i vetëm
i idealizmit. Kjo nuk ka të bëjë me të qenit realist në kuptimin që njëri ishte realist
në Mesjetë është në kuptimin e realizmit të universaleve; ajo që është në rrezik
është të shënojmë faktin se diskursi, diskutimi shkencor, e gjen vetëm të vërtetën
në atë që varet nga funksioni i dukjes – Lacan-i. Fakti që krijon diskursin e
shkencës hap një hapësirë në të cilën diskursi ka pasoja (reale) gjithashtu do të
thotë se ajo mund të prodhojë diçka që jo vetëm që të bëhet pjesë e realitetit, por
gjithashtu mund ta ndryshojë atë. Shënjestrat se problemi i disa aspekteve të
filozofisë modern e cila shtrinë tentakulat e saj që mos të humbasë një dimension
të shkencës në një pikë të dhënë të reales dhe vazhdon ta reduktoje me logjikën e
arsyes instrumentale dhe teknicizmin. Kjo mund të shikohet si një ndihmë në
filozofinë bashkohore më diskursin universal te definicionet minimale që duhet të
jenë precizë sepse në lidhjet sociale diskursi nuk ka pasoja. Realja nuk është e
garantuar nga konsistenca e numrave apo letrave por nga e pamundura që është
limiti i konsistenvës. Realja është e indikuar nga fakti se jo çdo gjë është e
mundshme, komponenti i Lacan-it detyrues ndaj realizmit të pasojave të
modalitetit të së pamundurës. Artikulimi që përfshinë vetëm letrat dhe efektet e saj
është i vetmi aparat nga kuptimi që duhet të paraqesin realen. Ajo çka është reale e
bën apo kostituon një vrimë në përmbledhjen e saj në një diskurs shkencor. Pika
primare në realizmin psikoanalitik është se realja nuk është një substancë apo një
qënie, ajo është limiti i substancës dhe qënies. Realja është ajo traditë ontologjike
duhet të shkëputë të vjetrën për të marrë zë për të qënë një qenie. Leksioni
fundamental i mohimit në psikoanalizë shfaqet shumë intëresant dhe kompleks, ai
pajtohet me kuptuesin par excellence dhe ashtu si Freud ka raportuar mohimi është
mohim edhe pse ndonjëhere është me përdorim instrumental edhe pse ngec keq. E
pandërgjegjshma ngec në të shtrembërtën e vet dhe nuk maskohet në atë që
subjekti realisht shikon në ëndërrat e veta. Represioni si simptomë që konsiston në
analizën dhe bëhet e ndërgjegjshme mund të formulohet si shtypje me përmbajtje
të pranueshme e cila mund të eliminohet por nuk mund ta eliminojmë strukturën e
hendekut që qëndron mbi të. Një mohim i diçkaje nuk është mungesë e pastër apo
një asgjë e pastër apo thjeshtë një plotësuese e asaj që e mohon. Momenti kur flitet
nuk ka një gjurmë të asaj që nuk është. Ky është një dimension i prezantuar nga
kuptuesi, por i pakthyeshëm ndaj tij. Realizmi në psikoanalizë shpërndahet përmes
shkencës, nëse subjekti i subkoshiencës është subjekti modern i shkencës, kjo është
saktësisht i lidhur me diskursin e pasojave. Thënia e Lacan-it se subjekti është
përgjigjja e reales tregon efektet e diskursit të konstituar. Subjekti duke lënë prapa
entitetet linguistike, i përkasin domenit të reales, që rezulton me linguistiken por në
vete nuk është gjuha, është realja e definuar nga fakte se gjuha ka pasojat e saj.
Aksiomat e Lacan-it nuk e definojnë si absolute kontigjencën, por e pozicionojnë
në pikën e së vërtetës të domosdoshmërisë të absolutës për tu bërë e pakufishme.
Pika ekzistuese mes psikoanalizës dhe shkencës është se ajo çka shkenca nuk sheh
apo zgjedh për të mos ditur është si pasojë e diskursit të së vërtetës. E vërteta si një
dimension objektiv i diskursit, jo ajo e vërtetë e një konfigurimi të dhënë por ajo e
vërtetë si një element i pakundërshtueshem dhe i pareduktueshëm shfaqet si një
esencë produktive e pastërtisë të imanencës. Elementi i reales – e vërteta që mund
të flitet vetëm në vetën e parë që Lacan-i e paraqet si ‘Unë, e vërteta, duke folur’
shfaq interesin e të vërtetës në psikoanalizë si një kapitull i ri në realizëm. Pra
psikoanalisti është kapitalisti i së ardhmes.

1 COMMENT

  1. Shkrim tejet interesant, por absolutisht I palexueshëm. Përkthim tejet I keq. Për t’u veçuar “concerning” që kudo përkthehet “I shqetësuar”, ndërkohë që kuptimi është “Që LIDHET/KA Të BëJë ME”, Për të mos e zgjatur më tej…

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here